Μεταδιαδικαστική αρχαιολογία: Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων
Admin (συζήτηση | συνεισφορές) Νέα σελίδα με 'Η '''μεταδιαδικαστική αρχαιολογία''' (Post-proccessual archaeology) είναι σημαντική θεωρητική στροφή στην αρχαιολογική επιστήμη, η οποία αναδύθηκε κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980 ως κριτική απέναντι στη διαδικαστική αρχαιολογία. Δεν πρόκειται για μια ε...' |
Admin (συζήτηση | συνεισφορές) |
||
| Γραμμή 1: | Γραμμή 1: | ||
Η '''μεταδιαδικαστική αρχαιολογία''' (Post-proccessual archaeology) είναι σημαντική θεωρητική στροφή στην [[ | Η '''μεταδιαδικαστική αρχαιολογία''' (Post-proccessual archaeology) είναι σημαντική θεωρητική στροφή στην [[Αρχαιολογία|αρχαιολογική επιστήμη]], η οποία αναδύθηκε κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980 ως κριτική απέναντι στη [[διαδικαστική αρχαιολογία]]. Δεν πρόκειται για μια ενιαία θεωρία ή μεθοδολογία, αλλά για μια ποικιλία τάσεων που περιλαμβάνουν επιρροές από τον νεομαρξισμό, τον στρουκτουραλισμό, τη φεμινιστική θεωρία και την ερμηνευτική<ref>Shanks 2008, 1</ref> Στόχος της είναι να υπερβεί τα όρια της διαδικαστικής προσέγγισης, η οποία εστιάζει σε συστημικές ερμηνείες και γενικεύσεις, εστιάζοντας αντ' αυτού στην υποκειμενικότητα, την κοινωνική πρακτική και τις [[Πολιτισμός|πολιτισμικές]] σημασίες<ref>Andersson 2022, 39.</ref> Αυτή η στροφή αναγνωρίζει ότι η αρχαιολογία δεν είναι απλώς μια επιστήμη της αντικειμενικής γνώσης, αλλά μια πρακτική που επηρεάζεται από σύγχρονα πολιτικά και ηθικά ζητήματα. | ||
==Ιστορική ανάπτυξη== | ==Ιστορική ανάπτυξη== | ||
Η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προέκυψε ως απάντηση σε δυσαρέσκειες με τη διαδικαστική αρχαιολογία, η οποία κυριαρχούσε στις ΗΠΑ και εστίαζε σε συστημικές μοντέλα και προσαρμογή στο [[περιβάλλον]]<ref>Andersson 2022, 37.</ref>. Κύριοι εκπρόσωποι όπως ο [[Ίαν Χόντερ]], ο [[Μάικλ Σανκς]] (Michael Shanks) και ο [[Κρίστοφερ Τίλι]] (Christopher Tilley) επέκριναν την έλλειψη εστίασης στον άνθρωπο ως ενεργό υποκείμενο<ref>Shanks 2008, 3.</ref>. Από τα πρώτα έργα, όπως μελέτες [[ | Η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προέκυψε ως απάντηση σε δυσαρέσκειες με τη διαδικαστική αρχαιολογία, η οποία κυριαρχούσε στις ΗΠΑ και εστίαζε σε συστημικές μοντέλα και προσαρμογή στο [[περιβάλλον]]<ref>Andersson 2022, 37.</ref>. Κύριοι εκπρόσωποι όπως ο [[Ίαν Χόντερ]], ο [[Μάικλ Σανκς]] (Michael Shanks) και ο [[Κρίστοφερ Τίλι]] (Christopher Tilley) επέκριναν την έλλειψη εστίασης στον άνθρωπο ως ενεργό υποκείμενο<ref>Shanks 2008, 3.</ref>. Από τα πρώτα έργα, όπως μελέτες [[Συμβολισμός|συμβολισμού]] σε [[ταφικές πρακτικές]] και σχεδιασμό οικιών, η προσέγγιση αυτή εξελίχθηκε σε μια ευρύτερη κριτική, επηρεάζοντας συνέδρια όπως το Theoretical Archaeology Group (TAG)<ref>Shanks 2008, 4.</ref>. Σήμερα, έχει επηρεάσει την [[ιστορική αρχαιολογία]] και την [[αρχαιολογία του σύγχρονου παρελθόντος]], ενώ παραμένει κυρίως ακαδημαϊκή<ref>Shanks 2008, 5.</ref>. | ||
==Βασικές έννοιες και θεωρητικό πλαίσιο== | ==Βασικές έννοιες και θεωρητικό πλαίσιο== | ||
Κεντρικές έννοιες περιλαμβάνουν την κοινωνική θεωρία, όπου η [[κοινωνία]] δεν θεωρείται ως άκαμπτο σύστημα αλλά ως δυναμική σχέση μεταξύ δομών και πράξεων<ref>Shanks 2008, 7.</ref> Η έμφαση δίνεται στην πρακτική (practice), όπου οι άνθρωποι είναι γνώστες δρώντες που αναπαράγουν και αλλάζουν δομές<ref>Shanks 2008, 8.</ref> Η ανακλαστικότητα (reflexivity) είναι κρίσιμη, καθώς η αρχαιολογία πρέπει να εξετάζει τον εαυτό της ως μέρος της κοινωνικής πραγματικότητας<ref>Shanks 2008, 9.</ref>. Επίσης, η [[πολιτική]] και ηθική διάσταση τονίζονται, με ενδιαφέρον για ζητήματα όπως η [[πολιτιστική κληρονομιά]] και η επικοινωνία<ref>Shanks 2008, 10.</ref> Σε αντίθεση με τη διαδικαστική, η οποία βασίζεται σε γενικούς νόμους, η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προάγει πολλαπλές ερμηνείες και την ιστορική ιδιαιτερότητα<ref>Andersson 2022, 39.</ref> | Κεντρικές έννοιες περιλαμβάνουν την κοινωνική θεωρία, όπου η [[κοινωνία]] δεν θεωρείται ως άκαμπτο σύστημα αλλά ως δυναμική σχέση μεταξύ δομών και πράξεων<ref>Shanks 2008, 7.</ref> Η έμφαση δίνεται στην πρακτική (practice), όπου οι άνθρωποι είναι γνώστες δρώντες που αναπαράγουν και αλλάζουν δομές<ref>Shanks 2008, 8.</ref> Η ανακλαστικότητα (reflexivity) είναι κρίσιμη, καθώς η αρχαιολογία πρέπει να εξετάζει τον εαυτό της ως μέρος της κοινωνικής πραγματικότητας<ref>Shanks 2008, 9.</ref>. Επίσης, η [[πολιτική]] και ηθική διάσταση τονίζονται, με ενδιαφέρον για ζητήματα όπως η [[πολιτιστική κληρονομιά]] και η επικοινωνία<ref>Shanks 2008, 10.</ref> Σε αντίθεση με τη διαδικαστική, η οποία βασίζεται σε γενικούς νόμους, η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προάγει πολλαπλές ερμηνείες και την ιστορική ιδιαιτερότητα<ref>Andersson 2022, 39.</ref> | ||
{| class="wikitable" | |||
|+ | |||
! | |||
! | |||
! | |||
! | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|- | |||
| | |||
| | |||
| | |||
| | |||
|} | |||
<references /> | |||
Αναθεώρηση της 21:28, 28 Οκτωβρίου 2025
Η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία (Post-proccessual archaeology) είναι σημαντική θεωρητική στροφή στην αρχαιολογική επιστήμη, η οποία αναδύθηκε κατά τις δεκαετίες του 1970 και 1980 ως κριτική απέναντι στη διαδικαστική αρχαιολογία. Δεν πρόκειται για μια ενιαία θεωρία ή μεθοδολογία, αλλά για μια ποικιλία τάσεων που περιλαμβάνουν επιρροές από τον νεομαρξισμό, τον στρουκτουραλισμό, τη φεμινιστική θεωρία και την ερμηνευτική[1] Στόχος της είναι να υπερβεί τα όρια της διαδικαστικής προσέγγισης, η οποία εστιάζει σε συστημικές ερμηνείες και γενικεύσεις, εστιάζοντας αντ' αυτού στην υποκειμενικότητα, την κοινωνική πρακτική και τις πολιτισμικές σημασίες[2] Αυτή η στροφή αναγνωρίζει ότι η αρχαιολογία δεν είναι απλώς μια επιστήμη της αντικειμενικής γνώσης, αλλά μια πρακτική που επηρεάζεται από σύγχρονα πολιτικά και ηθικά ζητήματα.
Ιστορική ανάπτυξη
Η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προέκυψε ως απάντηση σε δυσαρέσκειες με τη διαδικαστική αρχαιολογία, η οποία κυριαρχούσε στις ΗΠΑ και εστίαζε σε συστημικές μοντέλα και προσαρμογή στο περιβάλλον[3]. Κύριοι εκπρόσωποι όπως ο Ίαν Χόντερ, ο Μάικλ Σανκς (Michael Shanks) και ο Κρίστοφερ Τίλι (Christopher Tilley) επέκριναν την έλλειψη εστίασης στον άνθρωπο ως ενεργό υποκείμενο[4]. Από τα πρώτα έργα, όπως μελέτες συμβολισμού σε ταφικές πρακτικές και σχεδιασμό οικιών, η προσέγγιση αυτή εξελίχθηκε σε μια ευρύτερη κριτική, επηρεάζοντας συνέδρια όπως το Theoretical Archaeology Group (TAG)[5]. Σήμερα, έχει επηρεάσει την ιστορική αρχαιολογία και την αρχαιολογία του σύγχρονου παρελθόντος, ενώ παραμένει κυρίως ακαδημαϊκή[6].
Βασικές έννοιες και θεωρητικό πλαίσιο
Κεντρικές έννοιες περιλαμβάνουν την κοινωνική θεωρία, όπου η κοινωνία δεν θεωρείται ως άκαμπτο σύστημα αλλά ως δυναμική σχέση μεταξύ δομών και πράξεων[7] Η έμφαση δίνεται στην πρακτική (practice), όπου οι άνθρωποι είναι γνώστες δρώντες που αναπαράγουν και αλλάζουν δομές[8] Η ανακλαστικότητα (reflexivity) είναι κρίσιμη, καθώς η αρχαιολογία πρέπει να εξετάζει τον εαυτό της ως μέρος της κοινωνικής πραγματικότητας[9]. Επίσης, η πολιτική και ηθική διάσταση τονίζονται, με ενδιαφέρον για ζητήματα όπως η πολιτιστική κληρονομιά και η επικοινωνία[10] Σε αντίθεση με τη διαδικαστική, η οποία βασίζεται σε γενικούς νόμους, η μεταδιαδικαστική αρχαιολογία προάγει πολλαπλές ερμηνείες και την ιστορική ιδιαιτερότητα[11]
