Τζον Μπίζλι
Ο Τζον Μπίζλι (Sir John Davidson Beazley) (13 Σεπτεμβρίου 1885 - 6 Μαΐου 1970) ήταν Βρετανός κλασικός αρχαιολόγος και ιστορικός της τέχνης. Θεωρείται ο θεμελιώδης μελετητής της αττικής αγγειογραφίας. οργάνωσε, κατέγραψε και εισήγαγε μεθόδους «αποδόσεων» (attributions) για ανώνυμους αγγειογράφους, μετατρέποντας την αναγνώριση χειρών[1] σε κεντρική μεθοδολογία της μελέτης των ελληνικών αγγείων[2].
Η μέθοδος της απόδοσης (attribution)
Η μέθοδος του Beazley συνίσταται στη συστηματική σύγκριση λεπτομερειών — γραφής, σχεδίου, επαναλαμβανόμενων μοτίβων — για να αναγνωρισθεί το «χέρι» ενός ζωγράφου σε διαφορετικά αγγεία. Αυτή η μεθοδολογία, αν και επηρεασμένη από την παράδοση της “κριτικής συμφωνίας” (connoisseurship)[3], την επεκτείνει σε ένα σχεδόν «επιστημονικό» σύστημα ταξινόμησης[4].
Τα κύρια έργα και η καταγραφή
Οι σημαντικότερες συνεισφορές του Μπίζλι περιλαμβάνουν τις μεγάλες καταγραφές όπως Attic Red-Figure Vase-Painters και Attic Black-Figure Vase-Painters, καθώς και μονογραφίες και καταλόγους μουσείων. Τα έργα που συγκέντρωσαν εκατοντάδες αποδόσεις, παραθέσεις ανά αγγείο και μεθοδολογική παρουσίαση[5].
Η ψηφιακή συνέχεια — το Beazley Archive Pottery Database
Η φυσική και ψηφιακή συνέχεια του έργου του εκφράζεται στο Beazley Archive Pottery Database (BAPD) της Οξφόρδης, που περιλαμβάνει πάνω από 130.000 εγγραφές αγγείων και 250.000 εικόνες[6][7].
Κριτική και όρια της μεθόδου
Παρά την καθοριστική αξία της, η προσέγγιση του Μπίζλι δέχθηκε κριτική, τόσο για την υποκειμενική φύση της απόδοσης, όσο και για τον ενδεχόμενο κίνδυνο υπεραναγωγής από μικρές λεπτομέρειες. Παρόλα αυτά, με σύστημα καταγραφής και συγκριτικών δεικτών, η μέθοδος διατηρεί επιστημονική αξιοπιστία[8].
Εφαρμογές και σύγχρονες επεκτάσεις
Οι κατάλογοι του Μπίζλι έχουν εφαρμογές πέρα από την τυπική αρχαιολογία στη χρονολόγηση, στην ανασύσταση εργαστηριακών συσχετίσεων (workshop networks), και στη διασπορά τεχνέργων. Σε πρόσφατες προσπάθειες χρησιμοποιούνται αλγοριθμικά εργαλεία (computer vision) για να συμπληρώσουν ή να ελέγξουν τις παραδοσιακές αποδόσεις[9].
Η κληρονομιά του Μπίζλι στην πρακτική της αρχαιολογίας
Η κληρονομιά του Μπίζλι δεν είναι μόνο συλλεκτική αλλά και θεσμική. Θέσπισε πρότυπα τεκμηρίωσης, ενοποίησε δεδομένα και δημιούργησε μια σχολή μεθοδολογικής σχολαστικότητας. Το Beazley Archive και τα ψηφιακά έργα επιτρέπουν συνεχή αναθεώρηση και διαφάνεια στην έρευνα[10][11].
Ο Τζον Μπίζλι μεταμόρφωσε τη μελέτη της ελληνικής αγγειογραφίας με μια μεθοδολογία που συνδύαζε παρατηρητικότητα και συστηματική καταγραφή. Σήμερα, με την ψηφιακή κληρονομιά του (BAPD κ.ά.) και τις νέες τεχνικές ανάλυσης, η παρακαταθήκη του παραμένει κεντρική και ανοικτή σε επανεξέταση[12][13].
Παραπομπές
- ↑ Η αναγνώριση χειρών (hand attribution ή identification of hands) είναι μια μέθοδος της ιστορίας της τέχνης και της αρχαιολογίας —ειδικά της μελέτης αγγείων— με την οποία επιχειρείται να αναγνωριστεί ο ίδιος καλλιτέχνης πίσω από διαφορετικά έργα, ακόμη κι αν αυτά δεν φέρουν υπογραφή.
- ↑ Beazley Archive, n.p.
- ↑ Ο όρος “κριτική συμφωνία” (από το αγγλικό connoisseurship) δηλώνει μια μέθοδο αισθητικής και ιστορικής ανάλυσης της τέχνης που βασίζεται στην οξεία παρατήρηση και την εμπειρική κρίση του ειδικού. Στην ιστορία της τέχνης, κυρίως τον 19ο αιώνα, οι connoisseurs επιχειρούσαν να ξεχωρίσουν αυθεντικά έργα από αντίγραφα ή πλαστογραφίες, και να αποδώσουν έργα σε συγκεκριμένους καλλιτέχνες, χωρίς τεχνικές ή επιστημονικές μεθόδους, αλλά βασισμένοι στο «μάτι» τους (eye for detail), στην εμπειρία τους με το ύφος, τη γραφή και τη σύνθεση κάθε καλλιτέχνη και στη διαισθητική τους ικανότητα να “αισθανθούν” τη χείρα του δημιουργού.Σ
- ↑ Beazley 1963, x–xii.
- ↑ Beazley 1918; Beazley 1963, passim
- ↑ Beazley Archive Pottery Database, n.p.
- ↑ Beazley Archive, n.p.
- ↑ Pace & Bursich 2021, 3–12.
- ↑ Kipke et al. 2022, n.p.
- ↑ Beazley Archive Contents, n.p.
- ↑ Beazley Archive, n.p.
- ↑ Beazley 1963, vii–xiv.
- ↑ Beazley Archive, n.p.
Βιβλιογραφία
- Beazley, J. D. 1918. Attic Red-Figured Vases in American Museums. Cambridge: Harvard University Press. (Ψηφιοποιημένη έκδοση). Available from Internet Archive: https://archive.org/details/atticredfigured00beazgoog https://archive.org/details/atticredfigured00beazgoog
- Beazley, J. D. 1963. Attic Red-Figure Vase-Painters (2nd ed.). Oxford: Clarendon Press. (Ψηφιοποιημένη έκδοση). Available from Internet Archive: https://archive.org/details/atticredfigureva0000jdbe https://archive.org/details/atticredfigureva0000jdbe
- Classical Art Research Centre (CARC). Beazley Archive Pottery Database (BAPD). University of Oxford. Available at https://www.carc.ox.ac.uk/carc/pottery https://www.carc.ox.ac.uk/carc/pottery
- Pace, M., and Bursich, E. 2021. “New perspectives on documenting Attic pottery.” ArchCal (open access PDF). Available at https://www.archcalc.cnr.it/indice/PDF32.2/08_Pace_Bursich.pdf
- Kipke, M., et al. 2022. “Deep Level Annotation for Painter Attribution on Greek Pottery.” Proceedings (OA entry). Available at https://dl.acm.org/doi/abs/10.1145/3552464.3555684
- Beazley Archive — Contents & Papers. CARC, University of Oxford. Available at https://www.carc.ox.ac.uk/carc/resources/Beazley-Archive-Contents https://www.carc.ox.ac.uk/carc/resources/Beazley-Archive-Contents
