Αρχαιομετρία

Από archaeology
Πήδηση στην πλοήγησηΠήδηση στην αναζήτηση
Η διαδικασία επαναφόρτισης και εκφόρτισης σήματος θερμοφωταύγειας, όπως εφαρμόζεται στην άμμο της παραλίας. (τροποποίηση από Aitken, 1998; Keizars, 2008a)

Η αρχαιομετρία (archaeometry) ή αρχαιολογική επιστήμη είναι διεπιστημονικός κλάδος που εφαρμόζει φυσικές, χημικές, γεωλογικές και βιολογικές μεθόδους στη μελέτη αρχαιολογικών ευρημάτων [1]. Μέσα από ακριβείς μετρήσεις και εργαστηριακές αναλύσεις, συμπληρώνει τις παραδοσιακές αρχαιολογικές μεθόδους, παρέχοντας αντικειμενικά δεδομένα για την τεχνολογία, το περιβάλλον και τις κοινωνικές δομές του παρελθόντος[2].

Ανάλυση υλικών και τεχνολογίας

Η σύσταση των υλικών αποκαλύπτει την τεχνολογία παραγωγής και την προέλευση των πρώτων υλών:

Φασματοσκοπία ICP-MS και XRF: Επιτρέπει ποσοτική ανάλυση μετάλλων και κεραμεικών [3].

Πετρογραφία: Μικροσκοπική εξέταση κεραμεικών και λίθων για τον προσδιορισμό της πηγής πρώτων υλών.

Ισοτοπική Ανάλυση: Χρησιμοποιείται για την προέλευση οργανικών υλικών, όπως κόκαλα και τρόφιμα [4].

Οι τεχνικές XRF (X‑Ray Fluorescence) και SEM‑EDS (Scanning Electron Microscopy with Energy-Dispersive Spectroscopy) έχουν χρησιμοποιηθεί για τη μελέτη κεραμεικών από το Ακρωτήρι της Σαντορίνης, αποκαλύπτοντας τις πηγές αργίλου και τις μεθόδους καμίνευσης [5]. Στη μεταλλουργία, αναλύσεις αρχαίου χαλκού από το Λαύριο έχουν δείξει τον ρόλο του Αιγαίου στη διακίνηση πρώτων υλών κατά την Εποχή του Χαλκού [6].

Χρονολόγηση και στρωματογραφία

Η ραδιοχρονολόγηση (C-14, TL, OSL) και η στρωματογραφία παρέχουν χρονολογικά και χωρικά πλαίσια:

GPR (Ground Penetrating Radar): Παράγει εικόνες της υπόγειας στρωματογραφίας [7].

Μαγνητομετρία: Ανιχνεύει μεταβολές στο μαγνητικό πεδίο λόγω υπόγειων δομών [8].

Ηλεκτρική αντίσταση: Εντοπίζει αντικείμενα ή δομές που διαφέρουν ηλεκτρικά από το περιβάλλον [9].

Ανάλυση υλικών

Η σύσταση των υλικών αποκαλύπτει την τεχνολογία παραγωγής και την προέλευση των πρώτων υλών.

  • Φασματοσκοπία ICP-MS και XRF: Επιτρέπει ποσοτική ανάλυση μετάλλων και κεραμεικών. Για παράδειγμα, η ανάλυση χαλκού από τα μεσογειακά μεταλλεία έδειξε διαφοροποίηση ανά περιοχή[10].
  • Πετρογραφία: Μικροσκοπική εξέταση κεραμεικών και λίθων για τον προσδιορισμό της πηγής πρώτων υλών.
  • Ισοτοπική Ανάλυση: Χρησιμοποιείται για να εντοπίσει την προέλευση οργανικών υλικών, όπως κόκαλα και τρόφιμα[11].

Γεωφυσικές και τηλεπισκοπικές μέθοδοι

Μαγνητόμετρο πρωτονίου, 1967

Γεωφυσικές και τηλεπισκοπικές μέθοδοι

Μη καταστροφικές τεχνικές όπως μαγνητομετρία, GPR και ηλεκτρική αντίσταση επιτρέπουν τον εντοπισμό υπογείων ευρημάτων, συμπληρώνοντας τις εργαστηριακές αναλύσεις και τις παραδοσιακές αρχαιολογικές μεθόδους.

Εφαρμογές

Η αρχαιομετρία έχει συμβάλλει στην επίλυση ιστορικών ερωτημάτων:

Προέλευση και Δίκτυα Εμπορίου: Αναλύσεις ισοτόπων έχουν εντοπίσει πηγές μετάλλων και εμπορικές διαδρομές στην Εποχή του Χαλκού [12].

Τεχνολογία Κατασκευής: Η μικροσκοπική και φασματοσκοπική ανάλυση κεραμεικών και μετάλλων έχει αποκαλύψει εξελιγμένες τεχνικές παραγωγής [13].

Συντήρηση και Αναστήρωση: Η ανάλυση μαρμάρων από την Ακρόπολη με ισοτοπική φασματοσκοπία έχει ταυτοποιήσει λατομεία προέλευσης, βοηθώντας στην επιλογή κατάλληλων υλικών για επεμβάσεις συντήρησης [14].

Παρά τα επιτεύγματα, η αρχαιομετρία αντιμετωπίζει προκλήσεις: διαχείριση δεδομένων, ακρίβεια χρονολόγησης και διασύνδεση με αρχαιολογία. Μελλοντικά, η συνδυαστική χρήση ψηφιακής ανάλυσης, τρισδιάστατης απεικόνισης και νέων φασματοσκοπικών τεχνικών αναμένεται να βελτιώσει την ακρίβεια και την πληρότητα των μελετών.

Παραπομπές

  1. ↑ Liritzis 2020, 49
  2. ↑ Pollard & Heron 2008, 3
  3. ↑ Hodgkinson 2020, 3
  4. ↑ Stevens 2025, 2
  5. ↑ Knappett 2011, 220
  6. ↑ Gale & Stos-Gale 1991, 33
  7. ↑ Conyers 2013, 45
  8. ↑ Gaffney 2008, 101
  9. ↑ Neubauer 2014, 12
  10. ↑ Pollard et al., 2007.
  11. ↑ Budd et al., 2000.
  12. ↑ Ling 2019, 3
  13. ↑ Bayazit 2020, 2
  14. ↑ Herz 1992, 4

Βιβλιογραφία

  • Aitken, M. J. (1998). An Introduction to Optical Dating: The Dating of Quaternary Sediments by the Use of Photon-stimulated Luminescence. Oxford University Press.
  • Budd, P., Montgomery, J., Barreiro, B., & Thomas, R. G. (2000). Differential Diagenesis of Strontium in Archaeological Human Teeth and Bones. Applied Geochemistry, 15(6), 687–694.
  • Conyers, L. B. (2013). Ground-Penetrating Radar for Archaeology. Rowman & Littlefield.
  • Kassianidou, V., & Papasavvas, G. (2012). “The Exploitation of Copper Resources in Cyprus and the Aegean During the Bronze Age.” Journal of Mediterranean Archaeology, 25(1), 63–82.
  • Kristiansen, K. (1998). Europe Before History. Cambridge University Press.
  • Lazzarini, L. (2004). Marble in Ancient Greece and Rome: Geology, Quarries, Trade. L’Erma di Bretschneider.
  • Pollard, A. M., Batt, C. M., Stern, B., & Young, S. M. M. (2007). Analytical Chemistry in Archaeology. Cambridge University Press.
  • Rehren, T., Henderson, J., & Pernicka, E. (2015). “Archaeometallurgy: The Study of Prehistoric and Historic Metals.” In: Archaeometry, 57(S1), 1–6.
  • Rice, P. M. (2015). Pottery Analysis: A Sourcebook. University of Chicago Press.
  • Taylor, R. E., & Bar-Yosef, O. (2014). Radiocarbon Dating: An Archaeological Perspective. Routledge.
Ανακτήθηκε από «https://archaeology.archive.gr/mediawiki-1.44.0/index.php?title=Αρχαιομετρία&oldid=319»