Βαθύς χρόνος
Ο βαθύς χρόνος (deep time) είναι η έννοια του γεωλογικού χρόνου που εκτείνεται σε δισεκατομμύρια χρόνια, πολύ πέρα από την κλίμακα της ανθρώπινης εμπειρίας[1]. Η κατανόηση του χρόνου υπήρξε πάντα κεντρική για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι αντιλαμβάνονται τον κόσμο και τη θέση τους σε αυτόν[2]. Ωστόσο, η έννοια του «βαθέος χρόνου» εισάγει μια ριζική ανατροπή στην ανθρώπινη εμπειρία του χρόνου[3]. Ενώ οι κοινωνίες επί χιλιετίες αντιλαμβάνονταν τον χρόνο μέσα από μυθολογίες, θρησκευτικά πλαίσια ή περιορισμένες ιστορικές αφηγήσεις, η γεωλογία και η βιολογία του 18ου και 19ου αιώνα αποκάλυψαν μια νέα διάσταση: ότι η γη και το σύμπαν υφίστανται σε κλίμακες χρόνου που υπερβαίνουν κάθε ανθρώπινη κατανόηση[4].
Ο Τζέιμς Χάττον και η γέννηση του γεωλογικού χρόνου
Ο Σκώτος γεωλόγος Τζέιμς Χάτον θεωρείται ο «πατέρας της σύγχρονης γεωλογίας»[5]. Στο έργο του Theory of the Earth (1795) παρατήρησε ότι οι διαδικασίες διάβρωσης, ιζηματογένεσης και ανύψωσης των πετρωμάτων συντελούνται σε εξαιρετικά αργούς ρυθμούς[6]. Αυτό τον οδήγησε στο συμπέρασμα ότι η ηλικία της Γης δεν μπορούσε να μετριέται σε χιλιάδες αλλά σε εκατομμύρια χρόνια, εισάγοντας την ιδέα του γεωλογικού χρόνου[7]. Η διάσημη φράση του «δεν βλέπουμε ίχνος αρχής, ούτε προοπτική τέλους» συνοψίζει την επαναστατική προοπτική που προσέφερε, ενός κόσμου χωρίς χρονικά όρια, όπου οι ίδιες φυσικές δυνάμεις δρουν αδιάκοπα[8].
