Αγγείο (αρχαιολογία)
Τα αγγεία αποτελούν ένα από τα πιο διαδεδομένα ευρήματα στην αρχαιολογία, προσφέροντας ενοράσεις σε τεχνολογικές καινοτομίες, κοινωνικές δομές και πολιτιστικές πρακτικές σε παγκόσμιο επίπεδο. Από την αρχαία Ελλάδα μέχρι την Αίγυπτο, τη Μεσοποταμία, την Κίνα, τους Μάγια, τους Ρωμαίους, τους Ίνκα και πολιτισμούς όπως ο Χάλστατ, τα αγγεία χρησίμευαν για αποθήκευση, |τελετουργίες και εμπόριο. Η μελέτη τους βασίζεται σε αρχαιομετρικές αναλύσεις και πειραματικές προσεγγίσεις, αποκαλύπτοντας όχι μόνο υλικά, αλλά και αισθητηριακές εμπειρίες παραγωγής[1].
Ιστορική Επισκόπηση
Η ιστορία των αγγείων ξεκινά από τη νεολιθική περίοδο σε πολλούς πολιτισμούς. Στη Μεσοποταμία, κατά την 3η χιλιετία ΠΚΕ, αγγεία όπως κωνικά κύπελλα και σφαιρικά δοχεία χρησιμοποιούνταν σε οικισμούς όπως το Τελ Ζουργκούλ (Tell Zurghul}, υποδεικνύοντας μια πρώιμη αστικοποίηση[2]. Στην Αίγυπτο, αλάβαστρα αγγεία σφραγίζονταν για ταφές, περιέχοντας υγρά ήδη από την εποχή του Παλαιού Βασιλείου[3]. Στην Κίνα, πρώιμα κεραμεικά από σπήλαια που ανακαλύφθηκαν το 1960 χρονολογούνται 18.000 χρόνια ΠΚΕ, σε [[αρχαιολογική θέση|θέσεις όπως το Ξιανρεντόγκ (Xianrendong)[4] Οι Μάγια, κατά την Πρώιμη Κλασική περίοδο (250-600), παρήγαγαν μαύρα αγγεία για τις ελίτ τάξεις, συνδεδεμένα με την έννοια πλούτος σε ανθρώπους ("wealth-in-people")[5] Στη Ρώμη, ύστερα αγγεία από ΤΗ Μάλτα δείχνουν μείξη τεχνικών, από τον 1ο αι. ΠΚΕ[6] Οι Ίνκα προσαρμόσαν το στυλ του πολιτισμού Κανάρι (Cañari) στον Ισημερινό, με μιτμακούνα[7] (mitmaqkuna) τεχνίτες[8]. Στον πολιτισμό Χάλστατ (8ος-6ος αι. ΠΚΕ), αγγεία από την Πολωνία διακρίνονται σε ταφικά και οικιακά. [9], μια ποικιλία που δείχνει εμπορικές σχέσεις.
Τεχνικές κατασκευής και κόσμησης
Οι τεχνικές ποικίλλουν ανά πολιτισμό. Στην Ελλάδα, η όπτηση περιελάμβανε τρεις φάσεις (οξείδωση, αναγωγή, επανοξείδωση), παράγοντας χρώματα[10] Στη Μεσοποταμία, πηλός με προσμείξεις χρησιμοποιείτο για κωνικά αγγεία, με διαδικασίες γρήγορης παραγωγής[11]. Αιγυπτιακά αλάβαστρα διαμορφώνονταν από λίθο, σφραγισμένα με κερί[12] Κινεζικά πρώιμα αγγεία ψήνονταν σε ανοιχτές φωτιές, με χονδροειδή πηλό[13]. Οι Μάγια στα μαύρα αγγεία χρησιμοποιούσαν επίχρισμα για γυάλισμα, συνδεδεμένο με κοινωνικές ιεραρχίες[14]. Ρωμαϊκά αγγεία από τη Μάλτα αναλύθηκαν με Φθορισμός ακτίνων Χ|Φθορισμό ακτίνων Χ]] (XRF), ανάλυση που έδειξε ότι κατασκευάστηκαν από τοπικό πηλό[15]. Ίνκα στυλ συνδύαζαν τεχνική περιέλιξης και χτύπημα με τεχνική χουακτάνα με εργαλεία χουακτάνα (huactana)[16]. Τα αγγεία του πολιτισμού Χάλστατ περιείχαν ρητίνες, ανιχνευόμενες με φασματομετρία μάζας αέριας χρωματογραφίας (Gas Chromatography-Mass Spectrometry) GC-MS[17].
Παραπομπές
- ↑ Balachandran 2019, 1.
- ↑ Nadali et al. 2024, .5
- ↑ Price et al. 2020, 4386
- ↑ Wu et al. 2004, 32.
- ↑ Kovac 2020, 2.
- ↑ Fidele et al. 2024, 3.
- ↑ Ομάδες ανθρώπων που μετατοπίστηκαν από τους Ίνκας, είτε αναγκαστικά είτε εθελοντικά, σε άλλες περιοχές της αυτοκρατορίας ως τεχνίτες, καλλιεργητές ή στρατιώτες.
- ↑ Lara and Bray 2025, 3.
- ↑ Barański et al. 2024, 11.
- ↑ Balachandran 2019, 14.
- ↑ Nadali et al. 2024, 7.
- ↑ Price et al. 2020, 4387
- ↑ Wu et al. 2004, 35.
- ↑ Kovac 2020, 5.
- ↑ Fidele et al. 2024, 6.
- ↑ Lara and Bray 2025, 4.
- ↑ Barański et al. 2024, 5.
