Κρίση αλμυρότητας του Μεσσηνίου
Η Κρίση Αλμυρότητας του Μεσσηνίου αποτελεί ένα από τα πιο εντυπωσιακά γεωλογικά φαινόμενα της ιστορίας της Γης, κατά το οποίο η Μεσόγειος Θάλασσα υπέστη δραστικές αλλαγές λόγω απομόνωσης από τον Ατλαντικό Ωκεανό. Αυτή η περίοδος, που διήρκησε από 5,97 έως 5,33 εκατομμύρια χρόνια πριν, οδήγησε στην απόθεση εκατομμυρίων κυβικών χιλιομέτρων αλατιού και επηρέασε το παγκόσμιο κλίμα και τη θαλάσσια ζωή. [1] Παρά τις δεκαετίες έρευνας, παραμένουν διαφωνίες σχετικά με το βαθμό ξήρανσης και τον μηχανισμό επαναπλήρωσης, με ορισμένους να υποστηρίζουν καταστροφική πλημμύρα και άλλους σταδιακές διεργασίες. [2]
Γεωλογικό πλαίσιο
Κατά το τέλος του Μειοκαίνου, η Μεσόγειος ήταν μια ημι-κλειστή λεκάνη, συνδεδεμένη με τον Ατλαντικό μέσω διαδρόμων όπως ο Betic (κλείσιμο ~7,1 Ma) και ο Rifian (~6,8 Ma). [3] Η τεκτονική δραστηριότητα στην περιοχή του Γιβραλτάρ περιόρισε τις ροές νερού, ενώ κλιματικές διακυμάνσεις λόγω τροχιακών κύκλων Milankovitch ενίσχυσαν την εξάτμιση. [4] Στη λεκάνη της Ερυθράς Θάλασσας, παρόμοιες διεργασίες οδήγησαν σε ξήρανση ~6,2 Ma, με απόθεση αλατιού και ανυδρίτη. [5] Το fossil record πριν και μετά την κρίση δείχνει στρωματοποίηση της υδάτινης στήλης και διακυμάνσεις αλατότητας από το πρώιμο Μεσσήνιο. [6]
Αίτια της κρίσης
Τα αίτια της MSC συνδέονται με τεκτονικούς και κλιματικούς παράγοντες. Η περιορισμένη σύνδεση με τον Ατλαντικό αύξησε την αλατότητα, οδηγώντας σε απόθεση ανθρακικών, γύψου και αλατιού. [7] Κλιματικές ταλαντώσεις προκάλεσαν ±12% διακυμάνσεις στις βροχοπτώσεις, ενισχύοντας την εξάτμιση σε ξηρές περιόδους. [8] Στην Ερυθρά, η ξήρανση αποδίδεται στην αρχή της MSC, με διάβρωση 750-1000 m. [9] Η αφαίρεση Ca2+ από τα ωκεάνια νερά μείωσε την ταφή CaCO3, αυξάνοντας το pH και μειώνοντας το pCO2. [10]
Διαδικασία της κρίσης
Η MSC διαιρείται σε τρεις φάσεις. Στη φάση 1 (5,97-5,60 Ma), αποτέθηκαν πρωτογενείς γύψοι σε περιθωριακές λεκάνες. [11] Στη φάση 2 (5,60-5,55 Ma), ακολούθησε πλήρης απομόνωση με απόθεση αλατιού και επανακατατεθειμένων γύψων. [12] Στη φάση 3 (5,55-5,33 Ma), επικράτησαν brackish συνθήκες Lago-Mare, με εισροή από την Παρατηθύ και ταλαντώσεις επιπέδου ±600 m.. [13] Η επαναπλήρωση ~5,33 Ma μπορεί να ήταν σταδιακή, με ανοιχτό Στενό Γιβραλτάρ καθ' όλη τη διάρκεια. [14] Στην Ερυθρά, η ξήρανση τελείωσε με πλημμύρα από τον Ινδικό Ωκεανό ~6,2 Ma. [15].Αυτές οι φάσεις αντανακλούν κύκλους Milankovitch, με 87Sr/86Sr ομοιογενές στη φάση 3. [16]
Συνέπειες της κρίσης
Η MSC είχε βαθιές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, με 23.032 fossil occurrences να δείχνουν περιορισμένη κάλυψη κατά την κρίση λόγω διατήρησης. [17] Είδη από την Παρατεθύ εισέβαλαν, ενώ μεγαλύτερα taxa προτιμήθηκαν στα αρχεία. [18] Παγκοσμίως, η εξαγωγή ιόντων αλατιού (~7-10%) επηρέασε το κλίμα, προκαλώντας ψύξη. [19] Η διάβρωση και η επαναπλήρωση σχημάτισαν unconformities, όπως το S-re reflector στην Ερυθρά. [20] Οι διαφωνίες για καταστροφική vs. σταδιακή επαναπλήρωση επηρεάζουν μοντέλα ωκεανογραφίας. [21]
Η MSC αποκαλύπτει πώς τεκτονικές και κλιματικές δυνάμεις διαμορφώνουν θαλάσσιες λεκάνες, με συνέπειες για τη βιοποικιλότητα και το κλίμα. Παρά τις προόδους, χρειάζονται περαιτέρω έρευνες για να επιλυθούν διαφωνίες σχετικά με την ξήρανση και επαναπλήρωση. [22] Το fossil record προσφέρει εργαλεία για κατανόηση σύγχρονων αλλαγών, όπως η εισβολή ειδών. [23]
Συμπερασματικά, η MSC υπογραμμίζει αλληλεπιδράσεις τεκτονικής, κλίματος και βιολογίας, με μαθήματα για σύγχρονες αλλαγές. Μελλοντικές έρευνες χρειάζονται για σχετικά υδρογεωχημικά μοντέλα. [24]
Παραπομπές
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4767.
- ↑ Roveri et al. 2025, 485.
- ↑ Roveri et al. 2025, 490.
- ↑ Pensa et al. 2025, 2.
- ↑ Pensa et al. 2025, 1.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4768.
- ↑ Roveri et al. 2025, 486.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4769.
- ↑ Pensa et al. 2025, 4.
- ↑ Krijgsman et al. 2024.
- ↑ Roveri et al. 2025, 485.
- ↑ Pensa et al. 2025, 1.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4768.
- ↑ Roveri et al. 2025, 501.
- ↑ Pensa et al. 2025, 9.
- ↑ Roveri et al. 2025, 486.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4769.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4770.
- ↑ Krijgsman et al. 2024.
- ↑ Pensa et al. 2025, 7.
- ↑ Roveri et al. 2025, 497.
- ↑ Roveri et al. 2025, 503.
- ↑ Agiadi et al. 2024, 4772.
- ↑ Roveri et al. 2025, 503.
Βιβλιογραφία
Agiadi, K., Hohmann, N., Gliozzi, E., Thivaiou, D., Bosellini, F. R., Taviani, M., Bianucci, G., Collareta, A., Londeix, L., Faranda, C., Bulian, F., Koskeridou, E., Lozar, F., Mancini, A. M., Dominici, S., Moissette, P., Bajo Campos, I., Borghi, E., Iliopoulos, G., Antonarakou, A., Kontakiotis, G., Besiou, E., Zarkogiannis, S. D., Harzhauser, M., Sierro, F. J., Camerlenghi, A., García-Castellanos, D. 2024. A revised marine fossil record of the Mediterranean before and after the Messinian salinity crisis. Earth System Science Data 16: 4767-4785. https://doi.org/10.5194/essd-16-4767-2024 Krijgsman, W., Rohling, E. J., Palcu, D., Raad, F., Amarathunga, U., Flecker, R. M., Florindo, F., Roberts, A., Sierro, F. J., Aloisi, G. 2024. Causes and consequences of the Messinian salinity crisis. Nature Reviews Earth & Environment. https://doi.org/10.1038/s43017-024-00533-1 Pensa, T., Huertas, A. D., Afifi, A. M. 2025. Desiccation of the Red Sea basin at the start of the Messinian salinity crisis was followed by major erosion and reflooding from the Indian Ocean. Communications Earth & Environment 6. https://doi.org/10.1038/s43247-025-02642-1 Roveri, M., Lugli, S., Manzi, V. 2025. The Desiccation and Catastrophic Refilling of the Mediterranean: 50 Years of Facts, Hypotheses, and Myths Around the Messinian Salinity Crisis. Annual Review of Marine Science 17: 485-509. https://doi.org/10.1146/annurev-marine-021723-110155
