Οικονομία
Η οικονομία αποτελεί τον θεμέλιο λίθο κάθε ανθρώπινης κοινωνίας, συνδέοντας την παραγωγή, τη διανομή και την κατανάλωση αγαθών με το ευρύτερο πολιτισμικό και κοινωνικό πλαίσιο. Δεν είναι απλώς αριθμοί και στατιστικές, αλλά ένα δίκτυο ανθρώπινων σχέσεων, κινήτρων και θεσμών που αντικατοπτρίζουν αξίες και επιλογές[1]. Στον 21ο αιώνα, η οικονομική σκέψη διευρύνεται ώστε να ενσωματώσει ζητήματα περιβάλλοντος, ανισότητας και βιωσιμότητας, μετατρέποντας την οικονομία σε επιστήμη της προσαρμογής και της συνεργασίας.
Θεμελιώδεις aρχές και sύγχρονες pροσεγγίσεις
Από την εποχή του Άνταμ Σμιθ μέχρι σήμερα, οι οικονομικές θεωρίες εξελίχθηκαν ριζικά. Η θεσμική οικονομία δίνει έμφαση στη σημασία των κοινωνικών κανόνων και αξιών που καθορίζουν τη λειτουργία των αγορών[2]. Οι θεσμοί δεν είναι απλώς πλαίσια, αλλά μηχανισμοί σταθερότητας και εμπιστοσύνης. Παράλληλα, η πολύπλοκη οικονομία αντιμετωπίζει τα οικονομικά συστήματα ως οργανισμούς που εξελίσσονται μέσα από αλληλεπιδράσεις και μη γραμμικές διαδικασίες[3].
Η συμπεριφορική οικονομία εισάγει τη διάσταση της ανθρώπινης ψυχολογίας, δείχνοντας ότι οι αποφάσεις επηρεάζονται από προσδοκίες, φόβους και πολιτισμικά πλαίσια. Έτσι, η «ορθολογική» συμπεριφορά μετατρέπεται σε αντικείμενο κοινωνικής και |ανθρωπολογικής ερμηνείας.
Παγκοσμιοποίηση, ανάπτυξη και περιβάλλον
Η παγκοσμιοποίηση δημιούργησε ένα παγκόσμιο δίκτυο παραγωγής και κατανάλωσης, με θετικά αλλά και αντιφατικά αποτελέσματα. Η ανάπτυξη ορισμένων περιοχών συνοδεύεται από περιβαλλοντική φθορά και κοινωνικές ανισότητες[4]. Για τον λόγο αυτό, το μοντέλο της βιώσιμης ανάπτυξης προτάσσει την ισορροπία ανάμεσα στην οικονομική πρόοδο και την περιβαλλοντική προστασία.
Η κυκλική οικονομία, ως εναλλακτικό πρότυπο, στοχεύει στη μείωση των αποβλήτων και στην επαναχρησιμοποίηση των πόρων[5]. Αντί για το παραδοσιακό γραμμικό μοντέλο «παράγω–καταναλώνω–απορρίπτω», η κυκλική προσέγγιση βασίζεται στη λογική της ανακύκλωσης και της ανανέωσης, προωθώντας μια νέα μορφή «οικολογικής οικονομίας».
