Λιθοτεχνία
Η λιθοτεχνία (stone carving) αποτελεί μία από τις αρχαιότερες μορφές ανθρώπινης δημιουργικότητας και τεχνικής δραστηριότητας. Από τα πρώτα λίθινα εργαλεία της παλαιολιθικής περιόδου έως τα μνημειώδη έργα της αρχαιότητας και τις σύγχρονες εφαρμογές στην αρχιτεκτονική και την τέχνη, η επεξεργασία του λίθου υπήρξε καθοριστική για την ανάπτυξη του πολιτισμού[1]. Ο λίθος, ανθεκτικός και πανταχού παρών στη φύση, αποτέλεσε υλικό επιλογής για τον άνθρωπο, όχι μόνο για λόγους πρακτικούς, αλλά και για συμβολικούς και καλλιτεχνικούς σκοπούς.
Ιστορική εξέλιξη της λιθοτεχνίας
Προϊστορία
Οι απαρχές της λιθοτεχνίας εντοπίζονται στην παλαιολιθική περίοδο, όταν ο άνθρωπος χρησιμοποίησε τον λίθο για την κατασκευή εργαλείων και όπλων. Οι πρώτες τεχνικές, όπως το κτύπημα και το απολεπιστικό λάξευμα, κατέστησαν δυνατή τη δημιουργία κοφτερών ακμών σε πυριτόλιθο και χαλαζία[2]. Στη νεολιθική εποχή, η λιθοτεχνία απέκτησε νέα διάσταση με την κατασκευή αγαλματιδίων και διακοσμητικών αντικειμένων, δείχνοντας τη μετάβαση από την καθαρά εργαλειακή στη συμβολική χρήση του λίθου[3].
Αρχαιότητα
Η λιθοτεχνία έφτασε σε κορύφωση στον αρχαίο ελληνικό και ρωμαϊκό κόσμο. Στην αρχαία Ελλάδα, το μάρμαρο αποτέλεσε το κατεξοχήν υλικό γλυπτικής. Γλυπτά όπως ο «Δορυφόρος» του Πολύκλειτου ή ο «Δισκοβόλος» του Μύρωνα καταδεικνύουν την επιδίωξη φυσιοκρατικής αναπαράστασης[4]. Οι Ρωμαίοι, αν και επηρεάστηκαν βαθιά από τους Έλληνες, ανέπτυξαν τη λιθοτεχνία σε διαφορετικές κατευθύνσεις, δίνοντας έμφαση στο πορτραίτο και στη μνημειακή αρχιτεκτονική, όπως αποδεικνύει το Κολοσσαίο[5].
Μεσαίωνας και Αναγέννηση
Κατά τον Μεσαίωνα, η λιθοτεχνία συνδέθηκε με τη θρησκευτική αρχιτεκτονική, κυρίως των γοτθικών καθεδρικών ναών. Οι λιθοτεχνίτες εργάστηκαν με ακρίβεια και καλλιτεχνική ευαισθησία για να δημιουργήσουν περίτεχνα γλυπτά, διακοσμητικά ανάγλυφα και αγάλματα που κοσμούν ναούς όπως η Παναγία των Παρισίων[6]. Στην Αναγέννηση, η λιθοτεχνία απέκτησε εκ νέου ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Ο Μιχαήλ Άγγελος για παράδειγμα με έργα όπως ο «Δαβίδ» ανέδειξε τη δυνατότητα της πέτρας να αποδώσει το ανθρώπινο σώμα με πρωτοφανή ζωντάνια[7].
Νεότεροι χρόνοι
Στους νεότερους αιώνες, η λιθοτεχνία συνέχισε να εξελίσσεται, επηρεασμένη από τα καλλιτεχνικά κινήματα του μπαρόκ, του νεοκλασικισμού και του ρομαντισμού. Ο λίθος παρέμεινε βασικό υλικό για μνημεία, ταφικά σύμβολα και δημόσια έργα[8].
