Γλυφίδα (αρχαιολογία)
Η γλυφίδα, (burin), αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά λίθινα εργαλεία της προϊστορίας. Πρόκειται για εργαλείο που χρησιμοποιείτο από τους προϊστορικούς ανθρώπους για τη χάραξη, το σκάλισμα και την επεξεργασία υλικών όπως το ξύλο, τα οστά και τα κέρατα ζώων[1]. Η σημασία της γλυφίδας έγκειται όχι μόνο στην πρακτική της χρήση, αλλά και στη μαρτυρία που παρέχει για τις τεχνολογικές εξελίξεις των παλαιολιθικών κοινωνιών[2].
Ορισμός και τυπολογία
Η γλυφίδα ορίζεται ως απολέπισμα με ακμή που θυμίζει καλέμι, το οποίο δημιουργείται με την αφαίρεση ενός μικρού κομματιού (spall) από την άκρη ενός απολεπίσματος ή λεπίδας[3]. Αυτό το χαρακτηριστικό άκρο επιτρέπει ακριβείς εργασίες, όπως η χάραξη εικόνων ή η διαμόρφωση άλλων εργαλείων[4]. Οι τύποι γλυφίδων ποικίλλουν ανάλογα με τη μορφολογία και την κατασκευή τους. Για παράδειγμα, υπάρχουν δίεδρες γλυφίδες (dihedral burins), γλυφίδες σε απότομη γωνία (angle burins) και γλυφίδες τύπου "bec-de-flute" (ράμφος του φλάουτου)[5]. Η ταξινόμηση βασίζεται σε τυπολογίες όπως αυτή του Bourlon (1911), η οποία εστιάζει στη μορφή και τον αριθμό των όψεων[6].
Παραγωγή
Η κατασκευή της γλυφίδας απαιτεί εξειδικευμένη τεχνική λιθοτεχνίας. Ξεκινά με την προετοιμασία μιας πλατφόρμας κρούσης σε ένα απολέπισμα ή λεπίδα και συνεχίζεται με το "burin blow", μια ελεγχόμενη κρούση που αφαιρεί ένα μικρό τριγωνικό απολέπισμα, δημιουργώντας την ακμή[7]. Αυτή η διαδικασία μπορεί να επαναληφθεί για ακονίσματα, παράγοντας δευτερεύοντα απολεπίσματα[8]. Υλικά όπως ο πυριτόλιθος, ο οψιανός και ο χαλαζίας προτιμώνται λόγω της εύκολης θραύσης τους[9]. Σύγχρονες πειραματικές μελέτες δείχνουν ότι η γλυφίδα συχνά λειτουργεί και ως πυρήνας για παραγωγή μικρολεπίδων, θολώνοντας τα όρια μεταξύ εργαλείου και πυρήνα[10].
