Βραχοσκεπή
Η βραχοσκεπή (rock shelter) είναι ιδιαίτερος τύπος φυσικού σχηματισμού που προκύπτει από τη μερική διάβρωση ή αποσάθρωση βραχωδών πρανών, δημιουργώντας προστατευμένους χώρους που συχνά αξιοποιήθηκαν από τον άνθρωπο ήδη από την παλαιολιθική εποχή[1]. Η μελέτη αυτών των σχηματισμών έχει διεπιστημονικό χαρακτήρα, καθώς συνδέει τη γεωμορφολογία, την αρχαιολογία, την παλαιοοικολογία και την ανθρωπολογία[2]. Οι βραχοσκεπές λειτουργούν ως φυσικά αρχεία ανθρώπινης δραστηριότητας, παρέχοντας πολύτιμες πληροφορίες για την προϊστορική κατοίκηση, την προσαρμογή σε μεταβαλλόμενα περιβάλλοντα και την πολιτισμική έκφραση[3].
Γεωμορφολογική προέλευση και τύποι
Βραχοσκεπή στα Μικρά Καρπάθια. Οι βραχοσκεπές σχηματίζονται συνήθως μέσω φυσικών διεργασιών όπως η διάβρωση, η αποσάθρωση ή η καρστικοποίηση ασβεστολιθικών σχηματισμών[4]. Η δράση του νερού, του ανέμου και των θερμοκρασιακών μεταβολών προκαλεί τη σταδιακή αποσάθρωση των πετρωμάτων, οδηγώντας στη δημιουργία κοιλωμάτων κάτω από απόκρημνες επιφάνειες[5]. Αυτές οι κοιλότητες συχνά βρίσκονται σε στρατηγικά σημεία — κοντά σε ποτάμια, πηγές ή εύφορες κοιλάδες —καθιστώντας τες ιδανικές για προσωρινή ή μόνιμη ανθρώπινη εγκατάσταση[6].
Η γεωμορφολογική διαφοροποίηση των βραχοσκεπών σχετίζεται με τον τύπο του πετρώματος και τις τοπικές [κλίμα|κλιματικές]] συνθήκες[7]. Για παράδειγμα, σε ασβεστολιθικές περιοχές επικρατούν οι καρστικές βραχοσκεπές, ενώ σε ψαμμιτικά πετρώματα συναντώνται σχηματισμοί που οφείλονται κυρίως στη δράση του ανέμου[8]. Η σταθερότητα και η προστασία που παρέχουν από τις καιρικές συνθήκες τις καθιστούν ιδανικές για την ανθρώπινη παρουσία και δραστηριότητα[9].
